2019 Met de oren van Rembrandt

Bericht van de Stichting Bathmense Beiaard en artikel in de Bathmense Krant, week 36, 4 september 2019.

Met de oren van Rembrandt (1606-1669)
Tijdens de kunstmarkt in Bathmen op zaterdag 7 september 2019, wordt het carillon bespeeld door de vaste beiaardier Jan Willem Achterkamp. Hij speelt een programma met muziek uit de tijd van Rembrandt, en geeft daarvoor hieronder zijn historisch interessante en sfeervolle toelichting.

Wat de ogen van Rembrandt zagen, kunnen we o.a. bewonderen in het Rijksmuseum.
Maar wat zouden zijn oren gehoord hebben? Zelfs als hij de ramen van zijn atelier in Amsterdam niet opendeed zal hij nog de klanken opgevangen hebben van de beiaarden van de Oude Kerk en de Zuiderkerk, werkstukken van de fameuze klokkengieters de gebroeders Hemony. De grote Vondel dichtte daarover: “Die ’t gehoor verleckren kon op zijn klockspys en zyn nooten”. Wellicht hoorde hij dan een lustig deuntje met de titel ‘Wat zal men op den avond doen’ in een bewerking van de blinde Utrechtse beiaardier jonker Jacob van Eyck.In de vele stadskerken werd op het eind van de dag vaak ter verpozing een orgelconcert gegeven.Het waren tevens gelegenheden om, wat wij tegenwoordig noemen, te netwerken,De organist van de Oude Kerk was Dirk Sweelinck. Hij zal zeker werk van zijn beroemde vader Jan Pieterzn. gespeeld hebben en als toeval bestaat, dan kan Rembrandt maar zo van diens ‘Ballo del Granduca’ genoten hebben. Deze Dirk is ook de componist van het ontroerende lied “O Kerstnacht schooner dan de daegen” op een tekst van Vondel. Misschien heeft die zich hiervoor wel geïnspireerd gevoeld door Rembrandt’s schilderij ‘de vlucht naar Egypte’. Ongetwijfeld kende de schilder de liederen van PC Hooft, van wie in dit programma o.a. klinken “Wanneer ik slaap” en “Aanhoort toch mijn geklag, o ruiters”.

Ten tijde van Rembrandt beleefde Amsterdam een spectaculaire groei.Onder leiding van stadsbouwmeester Hendrick de Keyser kwam de ons zo bekende grachtengordel tot stand.
Daarom lijkt het me dan ook zeer toepasselijk in dit programma “Aan de Amsterdamse grachten” te laten klinken. Overigens was deze De Keyser de architect van de koepel op de Lebuinustoren van Deventer, waar thans het oudste Hemony-carillon hangt.
Tot slot hoort u de “Tulpen uit Amsterdam”. In 1637 vond daar op de beurs de eerste ‘speculatiebubble’ plaats, vanwege de windhandel in tulpen, ook wel genoemd tulpenmania of bollenrazernij. Zonder meer ‘de talk of the town’, die Rembrandt zeker niet ontgaan zal zijn. Geniet tijdens de kunstmarkt van de wonderschone klanken van het Bathmense Hemonycarillon.

Jan Willem Achterkamp, stadsbeiaardier en dorpsbeiaardier van Bathmen.